De 25(OH)D-test (25-hydroxyvitamine D) meet de totale vitamine D-status in je bloed. Dit is de opslagvorm van vitamine D en de meest betrouwbare marker. Je lever zet vitamine D (uit zonlicht of supplementen) om in 25(OH)D. De actieve vorm, 1,25(OH)2D (calcitriol), wordt gereguleerd door de nieren en is geen goede indicator van je voorraad.
| Type | Range |
|---|---|
| Laboratorium-referentie | 50 – 125 nmol/L |
| Functioneel optimaal | 75 – 125 nmol/L |
Het NHG en Gezondheidsraad hanteren 50 nmol/L als ondergrens. In de orthomoleculaire praktijk wordt 75–125 nmol/L als functioneel optimaal beschouwd. Onder 30 nmol/L spreekt men van een ernstig tekort (deficiëntie).
Een vitamine D-waarde boven 250 nmol/L wordt als toxisch beschouwd, hoewel dit zelden voorkomt via reguliere suppletie. Symptomen van vitamine D-intoxicatie zijn:
Dit treedt doorgaans pas op bij langdurig gebruik van zeer hoge doseringen (>10.000 IE/dag zonder monitoring).
Een vitamine D-tekort (<50 nmol/L) komt in Nederland bij ca. 40% van de bevolking voor, vooral in de wintermaanden. Gevolgen zijn:
Risicogroepen: donkere huidskleur, ouderen, weinig buitenactiviteit, overgewicht, darmaandoeningen.
Vitamine D bestaat in meerdere circulerende vormen — en het kost elke cursus bij OrthoLinea uitleg om studenten het verschil goed in het hoofd te krijgen. De verkeerde vorm aanvragen is een voorkomende fout.
Voorraad-vorm, halfwaardetijd 2–3 weken. Reflecteert zowel intake (suppletie, voeding) als aanmaak (zonlicht). Dit is de enige relevante screening-marker. In Nederland standaard als "25-OH vitamine D" of "calcidiol" aangeduid. Optimaal 100–150 nmol/L.
Actief hormoon, halfwaardetijd 4-8 uur. Strak gereguleerd door PTH en calcium. Blijft normaal of stijgt zelfs bij ernstig 25(OH)D-tekort — het lichaam offert voorraad op om het actieve hormoon op peil te houden. Een "normaal" 1,25(OH)₂D zegt daarom niets over je voorraad. Alleen relevant bij sarcoïdose, lymfoom, granulomateuze ziekten of bij nierinsufficientie.
Binnen 25(OH)D is er nog een volgende keuze waar weinig mensen op letten: de assay-techniek. Immunoassay (RIA, ECLIA, CMIA) wordt veel gebruikt in eerstelijns-labs omdat hij snel en goedkoop is — maar hij kan tot 20% afwijken door kruisreactiviteit met 24,25(OH)₂D en 3-epimeer. De LC-MS/MS (vloeistofchromatografie-massaspectrometrie) is de gouden standaard: meet specifiek D2 en D3 apart, zonder kruisreactiviteit. Biovis, Medisch Labo Bruges en NMDL in NL gebruiken LC-MS/MS. Een uitslag 75 nmol/L via immunoassay kan 62 nmol/L zijn via LC-MS/MS — klinisch relevant verschil.
Praktisch: vraag standaard 25(OH)D aan (niet 1,25), liefst via LC-MS/MS-lab als dat mogelijk is, en altijd samen met corrected calcium + PTH. De combinatie vertelt of er alleen een voorraad-probleem is of dat er ook calciumhuishouding-verstoring is.
Eenmaal per jaar, bij voorkeur in februari/maart wanneer de voorraad het laagst is. Bij suppletie na 3 maanden opnieuw controleren.
25(OH)D is de opslagvorm van vitamine D in je bloed. Het is de meest betrouwbare maat voor je totale vitamine D-status en wordt standaard gemeten bij bloedonderzoek.
Bij normale doseringen (1.000-4.000 IE/dag) is dit vrijwel onmogelijk. Toxiciteit treedt pas op boven 250 nmol/L, wat meestal het gevolg is van langdurig >10.000 IE/dag zonder controle.
Een orthomoleculair therapeut bekijkt het totaalplaatje en stelt een persoonlijk protocol op.
Therapeut zoeken →