LDL-cholesterol (low-density lipoproteïne) transporteert cholesterol naar de weefsels. Het wordt vaak "slecht cholesterol" genoemd, maar dit is genuanceerder. Niet alle LDL is gelijk: grote, drijvende LDL-deeltjes (patroon A) zijn relatief onschuldig, terwijl kleine, dichte LDL (small dense LDL, patroon B) 3x meer atherogeen is. De standaard LDL-meting onderscheidt deze niet.
| Type | Range |
|---|---|
| Laboratorium-referentie | < 3,0 mmol/L (NHG voor laag risico) < 1,8 mmol/L (hoog cardiovasculair risico) |
| Functioneel optimaal | < 2,6 mmol/L (met lage TG/HDL-ratio) |
LDL wordt meestal berekend via de Friedewald-formule (Totaal cholesterol − HDL − TG/2,2), niet direct gemeten. Dit is onnauwkeurig bij hoge triglyceriden. Vraag bij twijfel om direct gemeten LDL. De TG/HDL-ratio is een betere voorspeller van small dense LDL: ratio >1,5 wijst op overwegend kleine deeltjes.
Verhoogd LDL-cholesterol (met name small dense LDL) verhoogt het risico op:
Oorzaken van hoog LDL: genetisch (FH), hypothyreoïdie, dieetfactoren (transvetten), insulineresistentie, nefrotisch syndroom.
Zeer laag LDL (<1,5 mmol/L) bij natuurlijke oorzaken kan wijzen op:
Bij statinegebruik wordt bewust zeer laag LDL nagestreefd. Er is debat over mogelijke bijwerkingen van extreem laag LDL (<1,0).
Small dense LDL zijn kleine, dichte LDL-deeltjes die makkelijker de vaatwand binnendringen en oxideren. Ze zijn 3x atherogener dan grote, drijvende LDL. Een hoge TG/HDL-ratio (>1,5) is een indirecte marker. Direct meten kan via een NMR-lipidenprofiel.
Dat is te simpel gesteld. LDL is essentieel voor cholesteroltransport. Het probleem is oxidatie en small dense LDL-deeltjes. Iemand met hoog LDL maar grote deeltjes en lage ontsteking heeft vaak een lager risico dan iemand met normaal LDL maar small dense patroon.
Ja, bij milde verhoging: berberine verlaagt LDL met 20-30%, rode gist rijst bevat natuurlijke monacoline K (vergelijkbaar met lovastatine), en een mediterraan dieet met veel vezels, noten en omega-3 kan LDL significant verlagen.
Een orthomoleculair therapeut bekijkt het totaalplaatje en stelt een persoonlijk protocol op.
Therapeut zoeken →