Home› Kennisbank› Monnikspeper (Vitex agnus-castus)
Hormoonmodulator agnusid & diterpenen

Monnikspeper (Vitex agnus-castus)

Monnikspeper (Vitex agnus-castus) moduleert het vrouwelijke hormoonprofiel via dopaminerge werking in de hypofyse. Verlaagt prolactine, verhoogt progesteron en ondersteunt luteale fase. Best onderbouwd bij PMS.

Vitex agnus-castuschasteberrykuisheidskruidagnus castusmonk's pepper
Achtergrond

Wat is monnikspeper?

Monnikspeper (Vitex agnus-castus, ook bekend als kuisheidsboom of chasteberry) is een Mediterrane struik waarvan de gedroogde vruchten worden gebruikt. De naam verwijst naar het traditionele gebruik in kloosters om het libido te dempen. Orthomoleculair wordt monnikspeper vooral ingezet om het vrouwelijke hormoonprofiel te moduleren.

Werkzame stoffen: diterpenen (rotundifuran), flavonoïden (casticine), iridoïden (agnusid, aucubine). Commerciële extracten worden gestandaardiseerd op agnusid-gehalte (0,6%).

Werking

Hoe werkt monnikspeper?

Dopaminerge werking

Diterpenen in monnikspeper binden aan dopamine D2-receptoren in de hypofyse. Dit remt prolactine-secretie — vooral relevant bij latente hyperprolactinemie.

Progesteron-verhoging

Via prolactine-daling verbetert de luteale fase. Meer progesteron relatief ten opzichte van oestrogeen — effectief bij oestrogeendominantie en luteale-fase-defect.

Opioïde receptor

Bindt aan μ- en κ-opioïde receptoren — verklaart mogelijk de PMS-pijndempende werking.

Geen directe oestrogeen-werking

Eerder aangenomen fytoestrogene werking is niet bevestigd — monnikspeper werkt indirect via prolactine/progesteron.

Toepassingen

Wanneer monnikspeper?

  • PMS (premenstrueel syndroom) — best onderbouwde indicatie
  • PMDD (premenstrueel-dysforische stoornis)
  • Luteale-fase-defect — korte luteale fase, mid-cyclus spotting
  • Onregelmatige cyclus — door hyperprolactinemie
  • Cyclische mastodynie (pijnlijke borsten rond menstruatie)
  • Onvruchtbaarheid door cyclusproblemen — adjuvans
  • Perimenopauze-klachten — cyclus-stabilisatie
Dosering

Aanbevolen dosering

Standaard
20–40 mg
gestandaardiseerd extract
Gedroogde vrucht
175–500 mg
per dag
Tinctuur
40 druppels
in ochtend

Inname: in de ochtend (dopamine-effect). Effect merkbaar na 2–3 cycli. Voor PMS: minimaal 3 cycli doorzetten vóór evaluatie. Niet abrupt stoppen.

Veiligheid

Bijwerkingen & contra-indicaties

  • Mild: maag-darmklachten, huiduitslag, hoofdpijn, gewichtstoename
  • Zelden: menstruatieverschuiving in eerste cycli
  • Contra-indicaties:
    • Zwangerschap en borstvoeding
    • Combinatie met anticonceptiepil (mogelijk verminderde effectiviteit)
    • Dopamine-antagonisten (haloperidol, risperidon)
    • Hormoonafhankelijke kanker (borst, endometrium)
    • IVF-behandeling (bespreek met gynaecoloog)
Onderzoek

Wetenschappelijke onderbouwing

Schellenberg (2001) — PMS RCT

BMJ. Vitex-extract verbeterde PMS-symptomen bij 170 vrouwen significant vs placebo (52% vs 24% responders).

Wuttke et al. (2003) — review

Phytomedicine. Dopaminerge werking en klinische effectiviteit bij cyclusstoornissen bevestigd.

Loch et al. (2000) — mastodynie

Cyclische borstpijn verminderde significant met Vitex over 3 cycli.

Westphal et al. (2006) — vruchtbaarheid

Vitex + groene thee + L-arginine + vitamines: verhoogde zwangerschapskans bij sub-fertiliteit.

Disclaimer: Deze informatie is educatief bedoeld en vervangt geen medisch advies. Raadpleeg altijd een arts of gekwalificeerd therapeut voor persoonlijk advies, zeker bij medicijngebruik of zwangerschap. Meer op onze disclaimerpagina.

Persoonlijk advies nodig?

Een orthomoleculair therapeut beoordeelt jouw situatie in de volle context van klachten, labwaarden en leefstijl.

Therapeut zoeken →
Verwante onderwerpen
OestradiolPCOSDIMInositolAshwagandhaMagnesium