Home › Kennisbank › Zink
Spoorelement Zn

Zink (zincum)

Zink is een essentieel spoorelement dat betrokken is bij meer dan 300 enzymatische reacties in het lichaam. Het speelt een cruciale rol bij de immuunfunctie, wondgenezing, celdeling, smaak- en reukzin en de synthese van DNA en eiwitten. Het lichaam heeft geen grote zinkvoorraden, waardoor een regelmatige inname via voeding of suppletie noodzakelijk is.

zincum zinc zinksupplement

Waar is zink goed voor?

🛡

Immuunfunctie

Zink is onmisbaar voor een goed werkend immuunsysteem. Het is nodig voor de ontwikkeling en functie van neutrofielen, natural killer-cellen en T-lymfocyten. Zink ondersteunt de barrièrefunctie van huid en slijmvliezen en heeft directe antivirale eigenschappen. Een tekort aan zink leidt tot een verzwakte afweer en verhoogde vatbaarheid voor infecties.

🩹

Wondgenezing en weefselreparatie

Zink speelt een belangrijke rol in alle fasen van de wondgenezing: van de ontstekingsreactie en celproliferatie tot de vorming van nieuw weefsel. Het is nodig voor de synthese van collageen en voor de celdeling die vereist is bij weefselherstel. Bij een zinktekort verloopt de wondgenezing trager.

👃

Smaak- en reukzin

Zink is essentieel voor het normaal functioneren van de smaak- en reukzin. Het enzym carboanhydrase VI, dat afhankelijk is van zink, speelt een rol bij de smaakperceptie. Een zinktekort kan leiden tot verminderde smaak (hypogeusie) of een afwijkende smaak (dysgeusie) en een verminderd reukvermogen.

🧬

Enzymatische functies en DNA-synthese

Zink fungeert als cofactor voor meer dan 300 enzymen die betrokken zijn bij uiteenlopende processen zoals de koolhydraat-, vet- en eiwitstofwisseling. Het is onmisbaar voor de synthese van DNA en RNA en voor celdeling. Zinkvingereiwitten spelen een belangrijke rol bij de regulatie van genexpressie.

Waar zit zink in?

Zink komt voor in zowel dierlijke als plantaardige voedingsmiddelen. De biologische beschikbaarheid uit dierlijke bronnen is hoger omdat plantaardig voedsel fytaat bevat dat de zinkopname remt.

Bron Hoeveelheid Categorie
Oesters 78 mg / 100 g Dierlijk
Pompoenpitten 7,8 mg / 100 g Plantaardig
Cashewnoten 5,6 mg / 100 g Plantaardig
Rundvlees 4,8 mg / 100 g Dierlijk
Cheddar kaas 3,1 mg / 100 g Dierlijk
Kippendij 2,4 mg / 100 g Dierlijk
Linzen (gekookt) 1,3 mg / 100 g Plantaardig

Symptomen van een zinktekort

  • Verminderde weerstand en frequente infecties
  • Trage wondgenezing
  • Veranderde smaak- of reukzin
  • Haaruitval
  • Huidproblemen (droge huid, acne, dermatitis)
  • Verminderde eetlust

Risicogroepen

  • Veganisten en vegetariërs
  • Ouderen
  • Zwangere en lacterende vrouwen
  • Darmaandoeningen (Crohn, colitis)
  • Chronisch alcoholgebruik
Wereldwijd heeft naar schatting 17% van de bevolking een ontoereikende zinkinname. In Nederland komen subklinische tekorten relatief vaak voor bij ouderen, vegetariërs en personen met darmaandoeningen.

Aanbevolen inname

ADH mannen
9 mg
per dag
ADH vrouwen
7 mg
per dag
Therapeutisch
15–50 mg
per dag onder begeleiding
Bovengrens
25 mg
per dag (Gezondheidsraad)
Langdurig gebruik van hoge doses zink (boven 50 mg/dag) kan leiden tot kopertekort. Zinksuppletie bij voorkeur op een lege maag innemen. Zinkpicolinaat en zinkcytraat hebben een betere biologische beschikbaarheid dan zinkoxide. Bij hoge doseringen de koperstatus monitoren.

Bloedwaarden interpreteren

Marker: Serum zink — eenheid: µmol/L
Tekort
Optimaal
Hoog
< 10 12–16 > 18
Referentierange
10–18 µmol/L
Optimale range
12–16 µmol/L
Tekort bij
< 10 µmol/L
Eenheid
µmol/L
Wanneer testen? Bij frequente infecties, trage wondgenezing, smaak-/reukverlies, haaruitval, of bij risicogroepen. Bloedafname nuchter en niet in een ontstekingsfase.

Interacties met medicijnen & voedingsstoffen

⚠ Medicijn-interacties

Remmend

Penicillamine (reumamiddel)

Zink vermindert de opname van penicillamine. Minimaal 2 uur tussentijd aanhouden.

Remmend

Thiazidediuretica

Thiazidediuretica verhogen de zinkuitscheiding via de nieren, waardoor een tekort kan ontstaan bij langdurig gebruik.

✓ Synergieën met voedingsstoffen

Remmend

Koper

Hoge doses zink (boven 50 mg/dag) remmen de koperopname in de darm via inductie van metallothioneïne, wat kan leiden tot kopertekort.

Remmend

IJzer

Hoge doses ijzer en zink concurreren om dezelfde transportroutes bij gelijktijdige inname op een nuchtere maag.

Synergie

Vitamine A

Zink is nodig voor de aanmaak van retinol-bindend eiwit en ondersteunt daarmee het transport en de benutting van vitamine A.

Belangrijkste studies

Zink en de duur van verkoudheid

Een Cochrane-review van 18 gerandomiseerde studies concludeerde dat zink-zuigtabletten of -siroop, gestart binnen 24 uur na het begin van de symptomen, de duur van een verkoudheid gemiddeld met 1 dag verkort. Het effect was het grootst bij een dosering van 75 mg of meer elementair zink per dag.

Singh M, Das RR. Cochrane Database Syst Rev. 2013;(6):CD001364. DOI →

Zinktekort en immuunveroudering

Onderzoek toonde aan dat zinktekort een belangrijke bijdrage levert aan de leeftijdsgebonden achteruitgang van het immuunsysteem (immunosenescentie). Zinksuppletie bij ouderen verbeterde de T-celfunctie en verminderde de incidentie van infecties met 66% in vergelijking met placebo.

Prasad AS. Mol Med. 2008;14(5-6):353-357. DOI →

Hulp nodig bij zink?

Een orthomoleculair therapeut kan uw bloedwaarden beoordelen en een persoonlijk suppletieadvies opstellen.

Therapeut zoeken →
Disclaimer: De informatie op deze pagina is bedoeld ter educatie en vervangt geen medisch advies. Raadpleeg altijd een gekwalificeerde therapeut of arts voordat u begint met supplementatie, vooral bij hogere doseringen. Bronnen en referenties zijn zorgvuldig geselecteerd maar de wetenschap ontwikkelt zich continu.