Home›Kennisbank›Staphylococcus aureus
PathogeenS. aureus / MRSA

Staphylococcus aureus

Staphylococcus aureus is een gram-positieve kok die als commensaal op de huid en in de neus van 20–30% van de bevolking voorkomt. Het is een van de meest veelzijdige menselijke pathogenen. Het Nederlandse search-and-destroy beleid houdt de MRSA-prevalentie onder 3%.

S. aureusMRSAGouden stafylokok
Pathogene mechanismen

Hoe maakt S. aureus je ziek?

☣

Toxineproductie en weefseldestructie

S. aureus produceert hemolysinen, Panton-Valentine leucocidine (PVL) dat neutrofielen doodt, en exfoliatieve toxinen die SSSS veroorzaken bij neonaten.

⚠

Superantigeen-gemedieerde ziekte

Superantigenen (TSST-1, enterotoxinen) activeren massaal T-cellen en veroorzaken cytokine storm, resulterend in toxisch shock syndroom of stafylokokken-voedselvergiftiging.

⚙

Biofilmvorming en persistentie

S. aureus vormt biofilms op implantaten die extreem lastig te behandelen zijn. Vaak is verwijdering van het geïnfecteerde implantaat noodzakelijk.

Transmissie

Hoe wordt S. aureus overgedragen?

TransmissierouteDetailsCategorie
Endogene bron: neus en huidDragerschap bij 20–30% (nasaal)Overig
Direct contactHuid-op-huidcontact, besmette wondenOverig
Nosocomiale transmissieVia handen van zorgverleners, apparatuurOverig
Besmet voedselEnterotoxine is hittebestendigOverig
Infectie & symptomen

Klinische presentatie

  • Huidinfecties: impetigo, folliculitis, furunkels, abcessen
  • Wondinfecties: roodheid, zwelling, pusvorming
  • Necrotiserende pneumonie (PVL-positief)
  • Osteomyelitis, septische artritis
  • Endocarditis en bacteriëmie/sepsis
  • Toxisch shock syndroom (TSS)

Risicogroepen

  • Nasale S. aureus-dragers
  • Patiënten met huidbeschadiging
  • Implaantdragers
  • IV-drugsgebruikers
  • Gehospitaliseerde patiënten
In Nederland is de MRSA-prevalentie <3% dankzij search-and-destroy, versus 25–50% elders. S. aureus-bacteriëmie heeft een mortaliteit van 15–25%.
Behandeling

Therapeutische aanpak

MSSA huid
Flucloxacilline
4×500 mg/dag oraal
MSSA bacteriëmie
Flucloxacilline i.v.
6×2 g/dag, ≥14 dagen
MRSA
Vancomycine i.v.
of daptomycine
Bij S. aureus-bacteriëmie: altijd echocardiografie en infectiologieconsult. MRSA-dekolonisatie: mupirocine nasaal + chloorhexidine wasbeurten gedurende 5 dagen.
Labwaarden

Diagnostiek

Marker: Kweek + gevoeligheidsbepaling (inclusief MRSA-screening)
Positief (infectie)
Negatief
S. aureus aangetoondNiet aangetoond
Wanneer testen? Bij verdenking huid-/wondinfectie: wonduitstrijk. Bij koorts en verdenking bacteriëmie: ≥2 sets bloedkweken. MRSA-screening bij opname vanuit buitenlands ziekenhuis. Positieve bloedkweek met S. aureus is altijd klinisch significant.
Interacties

Interacties met medicijnen & voedingsstoffen

⚠ Medicijn-interacties

Synergie

Flucloxacilline (bij MSSA)

Eerste keus bij methicilline-gevoelige S. aureus vanwege superieure antistafylokokkenactiviteit.

Synergie

Vancomycine/daptomycine (bij MRSA)

Vancomycine is standaard bij MRSA. Daptomycine bij bacteriëmie en endocarditis (niet bij pneumonie). Linezolid bij MRSA-pneumonie.

✓ Synergie met voedingsstoffen

Synergie

Vitamine D

Vitamine D stimuleert cathelicidine LL-37 dat effectief is tegen S. aureus. Deficiëntie is geassocieerd met verhoogd risico op huidinfecties.

Synergie

Zink

Zink is essentieel voor neutrofielfunctie en wondgenezing. S. aureus concurreert actief met de gastheer om zink (nutritional immunity).

Wetenschappelijk onderzoek

Belangrijkste studies

Het Nederlandse search-and-destroy MRSA-beleid

Het Nederlandse beleid heeft geleid tot een van de laagste MRSA-prevalenties ter wereld (<3%), in contrast met landen zonder dergelijk beleid (tot 50%).

Wertheim HF, et al. Lancet Infect Dis. 2004;4(3):144-153. DOI →

Panton-Valentine leucocidine en necrotiserende infecties

PVL-producerende S. aureus-stammen zijn geassocieerd met ernstige necrotiserende huidinfecties en fatale pneumonie bij jonge, gezonde individuen.

Gillet Y, et al. Lancet. 2002;359(9308):753-759. DOI →

Vragen over huidinfecties of MRSA?

Een orthomoleculair therapeut kan uw immuunsysteem beoordelen en een gericht advies opstellen.

Therapeut zoeken →
Disclaimer: De informatie op deze pagina is bedoeld ter educatie en vervangt geen medisch advies. Raadpleeg altijd een gekwalificeerde therapeut of arts.
Zie ook

Gerelateerde voedingsstoffen

Synergist Vitamine D