Home › Kennisbank › Selenium
Spoorelement Se

Selenium

Selenium is een essentieel spoorelement dat een sleutelrol speelt bij de schildklierfunctie, de antioxidantbescherming en het immuunsysteem. Het is een onderdeel van selenoproteïnen waaronder glutathionperoxidase, een van de krachtigste antioxidantenzymen van het lichaam. De seleniumgehaltes in de Europese bodem zijn relatief laag vergeleken met Noord-Amerika, waardoor de seleniumstatus in Nederland en Europa vaak suboptimaal is.

seleniumsupplement selenomethionine natriumseleniet seleen

Waar is selenium goed voor?

🔬

Schildklierfunctie

De schildklier bevat de hoogste seleniumconcentratie van alle organen. Selenoproteïnen, met name de jodothyronine-dejodanasen (type I, II en III), zijn verantwoordelijk voor de omzetting van het inactieve schildklierhormoon T4 naar het actieve T3. Zonder voldoende selenium verloopt deze conversie suboptimaal, wat kan leiden tot hypothyreoïde klachten ondanks normale T4-waarden.

🛡

Antioxidantbescherming

Selenium is een essentieel onderdeel van het enzym glutathionperoxidase (GPx), dat waterstofperoxide en lipideperoxiden neutraliseert en daarmee cellen beschermt tegen oxidatieve schade. Daarnaast maakt selenium deel uit van thioredoxinereductase, een ander belangrijk antioxidantenzym. Deze bescherming is van belang voor alle weefsels, maar in het bijzonder voor het cardiovasculaire systeem en de schildklier.

🧬

Immuunsysteem

Selenium ondersteunt zowel de aangeboren als de verworven immuniteit. Het versterkt de activiteit van natural killer-cellen en de proliferatie van T-lymfocyten. Seleniumtekort wordt in verband gebracht met een verminderde weerstand tegen virale infecties en kan zelfs de virulentie van bepaalde virussen verhogen. Adequate seleniumspiegels zijn belangrijk voor een effectieve immuunrespons.

Waar zit selenium in?

Selenium komt voor in uiteenlopende voedingsmiddelen. De onderstaande tabel toont de belangrijkste bronnen, gesorteerd op hoeveelheid.

BronHoeveelheidCategorie
Paranoten 1917 µg / 100 g Plantaardig
Tonijn 80 µg / 100 g Dierlijk
Zonnebloempitten 53 µg / 100 g Plantaardig
Garnalen 40 µg / 100 g Dierlijk
Volkoren brood 25 µg / 100 g Plantaardig
Kippenvlees 22 µg / 100 g Dierlijk
Ei (gekookt) 20 µg / 100 g Dierlijk

Symptomen van een seleniumtekort

  • Vermoeidheid en spierzwakte
  • Verminderde schildklierfunctie
  • Verhoogde vatbaarheid voor infecties
  • Gewrichtsproblemen
  • Verminderde vruchtbaarheid (met name bij mannen)

Risicogroepen

  • Personen met een seleniumarm dieet (Europees dieet)
  • Personen met darmaandoeningen en malabsorptie
  • Nierdialysepatiënten
  • Personen met schildklieraandoeningen
In Europa en Nederland zijn de seleniumgehaltes in de bodem lager dan in Noord-Amerika, waardoor de gemiddelde inname vaak onder de aanbevolen hoeveelheid ligt. Naar schatting heeft 20-30% van de Europese bevolking een suboptimale seleniumstatus.

Aanbevolen inname

ADH volwassenen
70 µg per dag
Gezondheidsraad / EFSA
Therapeutisch
100-200 µg per dag
onder begeleiding
Bovengrens
300 µg per dag
volwassenen
Selenomethionine (organische vorm) heeft een betere biologische beschikbaarheid dan natriumseleniet (anorganisch). Paranoten zijn een uitzonderlijk rijke bron, maar het seleniumgehalte varieert sterk. Al 1-2 paranoten per dag kan voldoende zijn. Hoge doseringen (boven 400 µg) kunnen selenose veroorzaken.

Bloedwaarden interpreteren

Marker: Serum selenium — eenheid: µg/L
Tekort
Optimaal
Hoog
< 60 80-110 µg/L > max
Referentierange
60-120 µg/L
Optimale range
80-110 µg/L
Tekort bij
60 µg/L
Eenheid
µg/L
Wanneer testen? Bij schildklierproblematiek, onverklaarde vermoeidheid, verminderde vruchtbaarheid of wanneer de seleniumstatus onbekend is bij personen in risicogroepen.

Interacties met medicijnen & voedingsstoffen

⚠ Medicijn-interacties

Remmend

Cisplatine (chemotherapie)

Cisplatine verhoogt de uitscheiding van selenium en kan een tekort veroorzaken. Seleniumsuppletie kan de nefrotoxiciteit van cisplatine mogelijk verminderen.

Synergie

Statines

Selenium en statines kunnen complementair werken op cardiovasculaire bescherming via hun antioxidante eigenschappen.

✓ Voedingsstof-interacties

Synergie

Vitamine E

Selenium en vitamine E werken synergistisch als antioxidanten; selenium via glutathionperoxidase en vitamine E via bescherming van celmembranen.

Synergie

Jodium

Selenium is nodig voor de omzetting van T4 naar T3. Een seleniumtekort verergert de gevolgen van jodiumtekort op de schildklierfunctie.

Belangrijkste studies

Selenium en auto-immuun thyreoiditis

Een meta-analyse van gerandomiseerde studies toonde aan dat seleniumsuppletie (200 µg/dag) bij patiënten met auto-immuun thyreoiditis (Hashimoto) de anti-TPO-antilichamen significant verlaagde en het welbevinden verbeterde. Het effect was het grootst bij patiënten met een lage uitgangsseleniumstatus.

Wichman J, et al. Selenium supplementation significantly reduces thyroid autoantibodies. Thyroid. 2016;26(12):1681-1692. DOI →

Selenium en kankerpreventie: het SU.VI.MAX-onderzoek

Het Franse SU.VI.MAX-onderzoek bij meer dan 13.000 deelnemers toonde aan dat antioxidantsuppletie met onder andere selenium het kankerrisico bij mannen met 31% verlaagde. Bij vrouwen, die bij aanvang al een betere antioxidantstatus hadden, werd geen effect gevonden. Dit onderstreept het belang van de uitgangsseleniumstatus.

Hercberg S, et al. The SU.VI.MAX Study. Arch Intern Med. 2004;164(21):2335-2342. DOI →

Hulp nodig bij selenium?

Een orthomoleculair therapeut kan uw bloedwaarden beoordelen en een persoonlijk suppletieadvies opstellen.

Therapeut zoeken →
Disclaimer: De informatie op deze pagina is bedoeld ter educatie en vervangt geen medisch advies. Raadpleeg altijd een gekwalificeerde therapeut of arts voordat u begint met supplementatie, vooral bij hogere doseringen. Bronnen en referenties zijn zorgvuldig geselecteerd maar de wetenschap ontwikkelt zich continu.