Home › Kennisbank › Ornithine
Niet-essentieel Orn

L-Ornithine

L-Ornithine is een niet-essentieel aminozuur dat een centrale rol speelt in de ureumcyclus, het metabole pad waarmee het lichaam het giftige ammoniak omzet in ureum voor uitscheiding via de nieren. Hoewel ornithine geen bouwsteen van eiwitten is, vervult het essentiële functies bij de ammoniakdetoxificatie, de regulatie van de slaapkwaliteit en de stimulatie van groeihormoonafgifte. In de orthomoleculaire praktijk wordt ornithine ingezet bij leverbelasting, vermoeidheid door ammoniakstapeling, sportondersteuning en bij slaapproblemen, vaak in combinatie met arginine.

ornithine Orn L-ornithine HCl ornithine alfa-ketoglutaraat

Waar is Ornithine goed voor?

⚙

Ureumcyclus en ammoniakdetoxificatie

Ornithine is het startpunt van de ureumcyclus in de lever. Het bindt ammoniak (via carbamoylfosfaat) en doorloopt een reeks enzymatische stappen die resulteren in de vorming van ureum, dat via de nieren wordt uitgescheiden. Een efficiënte ureumcyclus is essentieel voor het voorkomen van ammoniakstapeling, die neurotoxisch kan zijn en vermoeidheid, verwardheid en in ernstige gevallen leverencefalopathie kan veroorzaken.

☤

Slaapkwaliteit en vermoeidheidsreductie

Studies tonen aan dat ornithinesuppletie de slaapkwaliteit kan verbeteren en de vermoeidheid bij stressvolle situaties vermindert. Het mechanisme lijkt samen te hangen met de verlaging van ammoniakspiegels en de modulatie van het GABA-systeem. Ornithine vermindert het cortisolgehalte bij stress en bevordert daarmee ontspanning en een betere slaap.

⚛

Groeihormoonafgifte

Ornithine stimuleert de afgifte van groeihormoon (GH) uit de hypofyse, met name bij hogere doseringen en bij inname voor het slapengaan. Groeihormoon bevordert spierherstel, vetverbranding, weefselregeneratie en botopbouw. Dit effect wordt benut in sport- en anti-ageing-protocollen.

⚖

Wondgenezing en weefselhersel

Via de omzetting in polyaminen (putrescine, spermidine, spermine) speelt ornithine een rol bij celdeling en weefselhersel. Ornithine alfa-ketoglutaraat (OKG) wordt in de klinische voeding gebruikt bij brandwondpatiënten en na operaties om het eiwitmetabolisme te ondersteunen en spierverlies te beperken.

Waar zit Ornithine in?

VoedingsmiddelHoeveelheidCategorie
Rundvleesca. 160 mg per 100 gDierlijk
Kipfiletca. 120 mg per 100 gDierlijk
Vis (algemeen)ca. 80 mg per 100 gDierlijk
Eierenca. 40 mg per 100 gDierlijk
Sojabonenca. 200 mg per 100 gPlantaardig
Zuivel (melk, kaas)variabelDierlijk

Symptomen van een tekort

  • Geen klinisch tekort beschreven bij gezonde personen
  • Vermoeidheid bij suboptimale ammoniakdetoxificatie
  • Slaapproblemen en niet-herstellende slaap
  • Trager herstel na inspanning

Risicogroepen

  • Patiënten met leveraandoeningen (verminderde ureumcyclusfunctie)
  • Personen met ureumcyclusstoornissen (zeldzaam, genetisch)
  • Sporters met hoge eiwitinname (verhoogde ammoniakproductie)
  • Ouderen met verminderde leverfunctie
Ornithine wordt endogeen geproduceerd en een klinisch tekort is bij gezonde personen niet beschreven. Bij levercirrose en ureumcyclusstoornissen is de ornithinebeschikbaarheid functioneel verlaagd, wat bijdraagt aan ammoniakstapeling en hepatische encefalopathie.

Aanbevolen inname

ADH / RDA
Geen ADH (niet-essentieel, endogeen geproduceerd)
aanbevolen dagelijkse inname
Therapeutisch
2000–6000 mg per dag (slaap: 400–2000 mg; sport: 2–6 g; lever: als LOLA, 9–18 g/dag)
per dag
Bovengrens
Geen officiële bovengrens; hoge doseringen (>6 g) kunnen diarree veroorzaken
maximale inname
Voor slaapverbetering: neem 400–2000 mg ornithine 30 minuten voor het slapengaan. De combinatie L-ornithine + L-arginine (OA) is populair bij sporters. L-ornithine-L-aspartaat (LOLA) is een geregistreerd geneesmiddel bij hepatische encefalopathie. Ornithine alfa-ketoglutaraat (OKG) wordt gebruikt in de klinische voeding bij ernstig zieke patiënten.

Bloedwaarden beoordelen

Marker: Plasma ornithine en ammoniak — eenheid: µmol/L
Tekort
Suboptimaal
Optimaal
< 30 µmol/L (ornithine); ammoniak > 50 µmol/L duidt op verminderde detox 30–90 µmol/L (ornithine); 11–50 µmol/L (ammoniak) 40–75 µmol/L (ornithine); 11–35 µmol/L (ammoniak)
Referentierange
30–90 µmol/L (ornithine); 11–50 µmol/L (ammoniak) µmol/L
Optimale range
40–75 µmol/L (ornithine); 11–35 µmol/L (ammoniak) µmol/L
Tekort bij
< 30 µmol/L (ornithine); ammoniak > 50 µmol/L duidt op verminderde detox µmol/L
Eenheid
µmol/L
Wanneer testen? Bij leveraandoeningen, vermoedelijke ureumcyclusstoornissen, onverklaarde vermoeidheid met hoog ammoniak, of als onderdeel van een uitgebreid aminozuurprofiel

Interacties met medicijnen & voedingsstoffen

⚠ Medicijn-interacties

Synergie

Lactulose en rifaximine

L-ornithine-L-aspartaat (LOLA) wordt samen met lactulose en rifaximine ingezet bij hepatische encefalopathie om ammoniakspiegels te verlagen.

Synergie

Groeihormoon (somatropine)

Ornithine stimuleert de endogene GH-afgifte. Bij gelijktijdig gebruik met synthetisch groeihormoon kan het effect versterkt worden.

✓ Synergieën met voedingsstoffen

Synergie

L-Arginine

Arginine en ornithine zijn beide onderdeel van de ureumcyclus en versterken elkaars effect op ammoniakdetox en NO-productie. De combinatie wordt veel gebruikt bij sporters.

Synergie

L-Citrulline

Citrulline wordt in de ureumcyclus omgezet in arginine en vervolgens in ornithine. De drie aminozuren vormen samen de ureumcyclus en ondersteunen gezamenlijk de ammoniakdetox.

Synergie

Alpha-ketoglutaraat

Als ornithine alfa-ketoglutaraat (OKG) versterken beide componenten het anti-katabole effect en ondersteunen ze het eiwitmetabolisme bij ernstig zieke patiënten.

Belangrijkste studies

Ornithine en slaapkwaliteit

Een gerandomiseerde studie bij 52 gezonde volwassenen toonde aan dat 400 mg L-ornithine per dag gedurende 8 weken de slaapkwaliteit significant verbeterde en de cortisolratio verlaagde, met name bij personen die hogere stressniveaus rapporteerden.

Miyake M, et al. Nutr J. 2014;13:53. DOI →

LOLA bij hepatische encefalopathie

Een meta-analyse van 8 gerandomiseerde studies concludeerde dat L-ornithine-L-aspartaat (LOLA) de ammoniakspiegels significant verlaagde en de klinische uitkomsten verbeterde bij patiënten met hepatische encefalopathie, zowel als monotherapie als in combinatie met lactulose.

Butterworth RF, et al. Metab Brain Dis. 2019;34(5):1263-1272. DOI →

Wilt u meer weten over ornithine en uw gezondheid?

Een orthomoleculair therapeut kan uw ornithine-status beoordelen en een persoonlijk suppletieadvies opstellen.

Therapeut zoeken →
Disclaimer: De informatie op deze pagina is bedoeld ter educatie en vervangt geen medisch advies. Raadpleeg altijd een gekwalificeerde therapeut of arts voordat u begint met supplementatie. Bronnen en referenties zijn zorgvuldig geselecteerd maar de wetenschap ontwikkelt zich continu.