Home › Kennisbank › Mangaan
Spoorelement Mn

Mangaan

Mangaan is een essentieel spoorelement dat een rol speelt bij de botvorming, de antioxidantbescherming en het koolhydraat- en vetmetabolisme. Het is een cofactor van diverse enzymen, waaronder mangaansuperoxidedismutase (MnSOD), een van de belangrijkste antioxidantenzymen in de mitochondriën. Mangaan komt in kleine hoeveelheden voor in plantaardige voedingsmiddelen en een tekort is zeldzaam, maar kan de botkwaliteit en stofwisseling beïnvloeden.

manganese mangaansupplement mangaangluconaat

Waar is mangaan goed voor?

☤

Botvorming en kraakbeen

Mangaan is essentieel voor de vorming en het onderhoud van gezond bot- en kraakbeenweefsel. Het is een cofactor voor glycosyltransferasen die betrokken zijn bij de synthese van proteoglycanen, belangrijke structuurmoleculen in kraakbeen en bot. Mangaan activeert ook alkalische fosfatase, een enzym dat nodig is voor de botmineralisatie. Een mangaantekort wordt in verband gebracht met een verminderde botdichtheid.

🛡

Antioxidantbescherming (MnSOD)

Mangaan is het centrale metaalion in het enzym mangaansuperoxidedismutase (MnSOD), het belangrijkste antioxidantenzym in de mitochondriën. MnSOD beschermt de energiefabrieken van de cel tegen schade door superoxideradicalen die ontstaan als bijproduct van de energieproductie. Een adequate mangaanstatus is daarom essentieel voor de bescherming van de cellulaire energieproductie.

⚡

Koolhydraat- en vetstofwisseling

Mangaan is een cofactor van enzymen die betrokken zijn bij de koolhydraat- en vetstofwisseling, waaronder pyruvaatcarboxylase dat een belangrijke rol speelt in de gluconeogenese. Mangaan is ook betrokken bij de insulineproductie en -afgifte door de bètacellen van de alvleesklier. Adequate mangaanwaarden dragen bij aan een normale bloedsuikerregulatie en vetstofwisseling.

Waar zit mangaan in?

Mangaan komt voor in uiteenlopende voedingsmiddelen. De onderstaande tabel toont de belangrijkste bronnen, gesorteerd op hoeveelheid.

BronHoeveelheidCategorie
Mosselen 6,8 mg / 100 g Dierlijk
Pecannoten 4,5 mg / 100 g Plantaardig
Havermout 3,6 mg / 100 g Plantaardig
Bruine rijst (gekookt) 1,1 mg / 100 g Plantaardig
Spinazie (gekookt) 0,9 mg / 100 g Plantaardig
Ananas 0,9 mg / 100 g Plantaardig
Zwarte thee (gezet) 0,5 mg / 100 ml Overig

Symptomen van een mangaantekort

  • Verminderde botgroei en osteoporose
  • Gewrichtsproblemen
  • Verminderde glucosetolerantie
  • Huidproblemen (dermatitis)

Risicogroepen

  • Personen met een zeer beperkt dieet
  • Personen met chronische darmaandoeningen
  • Epilepsiepatiënten (bepaalde anticonvulsiva verlagen mangaanwaarden)
Een klinisch mangaantekort is uiterst zeldzaam bij mensen met een normaal voedingspatroon. Subklinische tekorten zijn moeilijk vast te stellen vanwege het ontbreken van betrouwbare biomarkers. Mangaanvergiftiging door beroepsmatige blootstelling is een groter gezondheidsrisico dan tekort.

Aanbevolen inname

ADH volwassenen
3 mg per dag
Gezondheidsraad / EFSA
Therapeutisch
5-15 mg per dag
onder begeleiding
Bovengrens
11 mg per dag
volwassenen
Er is geen door de Gezondheidsraad vastgestelde ADH voor mangaan; de adequate inname is gebaseerd op EFSA-waarden. Mangaan uit voeding wordt slecht opgenomen (3-5%). Personen met leveraandoeningen dienen voorzichtig te zijn, omdat mangaan via de gal wordt uitgescheiden. Overmatige blootstelling via inhalatie (beroepsmatig) kan neurotoxisch zijn.

Bloedwaarden interpreteren

Marker: Mangaan in volbloed — eenheid: µg/L
Tekort
Optimaal
Hoog
< 4 6-12 µg/L > max
Referentierange
4-15 µg/L (volbloed)
Optimale range
6-12 µg/L
Tekort bij
4 µg/L
Eenheid
µg/L
Wanneer testen? Bij vermoeden van mangaantekort door beperkt dieet, bij osteoporose van onbekende oorzaak, of bij beroepsmatige blootstelling aan mangaan. Volbloed geeft een betere afspiegeling dan serum.

Interacties met medicijnen & voedingsstoffen

⚠ Medicijn-interacties

Remmend

Antacida en maagzuurremmers

Maagzuurremmers kunnen de opname van mangaan beïnvloeden door de pH in de maag te verhogen.

Remmend

Levodopa

Mangaan kan theoretisch de werking van levodopa verminderen door competitie op het niveau van de bloed-hersenbarrière.

✓ Voedingsstof-interacties

Remmend

IJzer

IJzer en mangaan concurreren om dezelfde transporteiwitten (DMT1) in de darm. Een hoge ijzerinname kan de mangaanopname verminderen.

Remmend

Calcium

Hoge calciuminname kan de opname van mangaan verminderen door competitie om absorptieroutes in de darm.

Belangrijkste studies

Mangaan en botgezondheid bij postmenopauzale vrouwen

Een observationeel onderzoek bij postmenopauzale vrouwen toonde aan dat vrouwen met lagere mangaanwaarden in het bloed een significant lagere botdichtheid hadden. Gecombineerde suppletie van mangaan, koper en zink samen met calcium bleek effectiever dan calcium alleen in het remmen van botverlies.

Strause L, et al. Spinal bone loss in postmenopausal women supplemented with calcium and trace minerals. J Nutr. 1994;124(7):1060-1064. DOI →

MnSOD-polymorfisme en ziekterisico

Onderzoek naar genetische variaties in het MnSOD-gen (SOD2) toonde aan dat bepaalde polymorfismen het risico op borstkanker, prostaatkanker en hart- en vaatziekten beïnvloeden. Dit illustreert het belang van mangaan-afhankelijke antioxidantenzymen voor de cellulaire bescherming tegen oxidatieve stress.

Sutton A, et al. The manganese superoxide dismutase Ala16Val polymorphism modulates the response to oxidative stress. Free Radic Biol Med. 2003;35(5):455-464. DOI →

Hulp nodig bij mangaan?

Een orthomoleculair therapeut kan uw bloedwaarden beoordelen en een persoonlijk suppletieadvies opstellen.

Therapeut zoeken →
Disclaimer: De informatie op deze pagina is bedoeld ter educatie en vervangt geen medisch advies. Raadpleeg altijd een gekwalificeerde therapeut of arts voordat u begint met supplementatie, vooral bij hogere doseringen. Bronnen en referenties zijn zorgvuldig geselecteerd maar de wetenschap ontwikkelt zich continu.