Home › Kennisbank › Vitamine B9
Wateroplosbaar C₁₉H₁₉N₇O₆

Vitamine B9 (foliumzuur)

Vitamine B9, beter bekend als foliumzuur of folaat, is een wateroplosbare B-vitamine die onmisbaar is voor de celdeling, DNA-synthese en de aanmaak van rode bloedcellen. Foliumzuur speelt een bijzonder belangrijke rol tijdens de zwangerschap, waar het cruciaal is voor de sluiting van de neurale buis bij de ongeboren baby.

foliumzuur folaat 5-methyltetrahydrofolaat levomefol

Waar is foliumzuur goed voor?

♺

DNA-synthese en celdeling

Folaat is essentieel voor de synthese van DNA en RNA, de bouwstenen van elke cel in het lichaam. Als co-enzym draagt het bij aan de methylering van nucleotiden, een proces dat noodzakelijk is voor celdelingen en de aanmaak van nieuw weefsel. Bij onvoldoende folaat verloopt de celdeling trager en foutgevoeliger.

♥

Zwangerschap en neurale buissluiting

Foliumzuur speelt een cruciale rol in de eerste weken van de zwangerschap bij de sluiting van de neurale buis, waaruit het brein en het ruggenmerg van de baby ontstaan. Een tekort aan folaat in deze kritieke periode verhoogt het risico op neuralebuisdefecten zoals spina bifida aanzienlijk.

☤

Homocysteïnemetabolisme

Folaat speelt samen met vitamine B6 en B12 een centrale rol in de omzetting van homocysteïne naar methionine. Een verhoogd homocysteïnegehalte in het bloed wordt beschouwd als een onafhankelijke risicofactor voor hart- en vaatziekten. Voldoende folaat helpt het homocysteïnegehalte laag te houden.

❤

Rode bloedcelaanmaak

Folaat is onmisbaar voor de rijping van rode bloedcellen in het beenmerg. Bij een tekort ontstaan abnormaal grote, onrijpe rode bloedcellen (megaloblasten) die minder efficiënt zuurstof transporteren. Dit leidt tot megaloblastaire anemie, gekenmerkt door vermoeidheid, bleekheid en kortademigheid.

Waar zit foliumzuur in?

Folaat komt van nature voor in groene bladgroenten, peulvruchten, lever en citrusvruchten. Synthetisch foliumzuur wordt toegevoegd aan sommige voedingsmiddelen.

Bron Hoeveelheid Categorie
Runderleverkruid 590 µg / 100 g Dierlijk
Spinazie (rauw) 194 µg / 100 g Plantaardig
Linzen (gekookt) 181 µg / 100 g Plantaardig
Asperges 149 µg / 100 g Plantaardig
Broccoli 108 µg / 100 g Plantaardig
Avocado 81 µg / 100 g Plantaardig

Symptomen van een foliumzuur tekort

  • Megaloblastaire anemie (vermoeidheid, bleekheid, kortademigheid)
  • Verhoogd homocysteïnegehalte in het bloed
  • Tongontsteking (glossitis) en aften
  • Neuralebuisdefecten bij de foetus (spina bifida)

Risicogroepen

  • Zwangere vrouwen & kinderwens
  • Ouderen met eenzijdige voeding
  • Malabsorptiesyndromen
  • MTHFR-genpolymorfisme
Prevalentie: Subklinisch folaattekort komt veel voor: naar schatting heeft 20–25% van de Europese bevolking een suboptimale folaatsstatus, met hogere percentages bij ouderen en zwangere vrouwen.

Aanbevolen inname

ADH volwassenen
300 µg
per dag
Kinderwens / zwangerschap
400 µg
per dag
Therapeutisch
400–1.000 µg
per dag
Bovengrens
1.000 µg
synthetisch foliumzuur
De bovengrens geldt voor synthetisch foliumzuur en niet voor natuurlijk folaat uit voeding. Hoge doses synthetisch foliumzuur kunnen een vitamine B12-tekort maskeren. Methylfolaat (5-MTHF) wordt aanbevolen bij MTHFR-polymorfisme.

Bloedwaarden interpreteren

Marker: Serum folaat en erytrocytenfolaat — eenheid: nmol/L
Tekort
Suboptimaal
Optimaal
< 7 7–15 15–45
Referentierange (serum)
7–45 nmol/L
Optimale range (serum)
15–45 nmol/L
Tekort bij (serum)
< 7 nmol/L
Erytrocytenfolaat
> 600 nmol/L optimaal
Wanneer testen? Bij vermoeden van megaloblastaire anemie, verhoogd homocysteïne, voor en tijdens zwangerschap, of bij malabsorptieklachten.

Interacties met medicijnen & voedingsstoffen

⚠ Medicijn-interacties

Remmend

Methotrexaat

Methotrexaat remt het enzym dihydrofolaatreductase en werkt daarmee als foliumzuurantagonist. Bij gebruik van methotrexaat wordt vaak folinezuur (leucovorin) gesuppleerd om bijwerkingen te beperken.

Remmend

Anti-epileptica (fenytoïne, carbamazepine, valproaat)

Verschillende anti-epileptica verlagen de folaatspiegels door verstoring van de folaatabsorptie of versneld metabolisme. Tegelijkertijd kan foliumzuursuppletie de werking van sommige anti-epileptica verminderen.

✓ Synergieën met voedingsstoffen

Synergie

Vitamine B12

Folaat en B12 werken nauw samen in het homocysteïnemetabolisme. Een B12-tekort kan de folaatcyclus blokkeren (methyl-folaat-val), waardoor folaat niet functioneel beschikbaar is ondanks normale spiegels.

Synergie

Vitamine B6

Vitamine B6 ondersteunt samen met folaat en B12 de omzetting van homocysteïne. Gecombineerde suppletie is effectiever in het verlagen van homocysteïnespiegels dan elk van deze vitamines afzonderlijk.

Synergie

Vitamine C

Vitamine C beschermt folaat tegen oxidatieve afbraak in het maagdarmkanaal en kan zo de biologische beschikbaarheid van folaat uit voeding verbeteren.

Belangrijkste studies

Foliumzuur en neuralebuisdefecten

Een landmark gerandomiseerde studie door de Medical Research Council toonde aan dat foliumzuursuppletie (4 mg/dag) vóór de conceptie het risico op herhaling van neuralebuisdefecten met 72% verminderde. Dit onderzoek vormde de basis voor wereldwijde aanbevelingen voor foliumzuursuppletie bij kinderwens.

MRC Vitamin Study Research Group. Lancet. 1991;338(8760):131-137. DOI →

Methylfolaat versus foliumzuur bij MTHFR-polymorfisme

Onderzoek bij vrouwen met het MTHFR C677T-polymorfisme liet zien dat 5-methyltetrahydrofolaat (5-MTHF) effectiever was dan synthetisch foliumzuur in het verhogen van de erytrocytenfolaatspiegels en het verlagen van homocysteïne.

Prinz-Langenohl R, et al. Br J Pharmacol. 2009;158(8):2014-2021. DOI →

Hulp nodig bij foliumzuur?

Een orthomoleculair therapeut kan uw bloedwaarden beoordelen en een persoonlijk suppletieadvies opstellen.

Therapeut zoeken →
Disclaimer: De informatie op deze pagina is bedoeld ter educatie en vervangt geen medisch advies. Raadpleeg altijd een gekwalificeerde therapeut of arts voordat u begint met supplementatie, vooral bij hogere doseringen. Bronnen en referenties zijn zorgvuldig geselecteerd maar de wetenschap ontwikkelt zich continu.