Home › Kennisbank › Vitamine B1
Wateroplosbaar C₁₂H₁₇N₄OS⁺

Vitamine B1 (thiamine)

Vitamine B1, ook bekend als thiamine, is een wateroplosbare vitamine die essentieel is voor de energiestofwisseling en het zenuwstelsel. Het lichaam kan thiamine niet zelf aanmaken en is daarom volledig afhankelijk van inname via voeding of supplementen. Een tekort aan vitamine B1 kan leiden tot ernstige neurologische klachten en komt in Nederland vaker voor dan gedacht, met name bij ouderen en mensen met overmatig alcoholgebruik.

thiamine thiaminehydrochloride thiaminemononnitraat aneurine

Waar is vitamine B1 goed voor?

⚡

Energiestofwisseling

Thiamine is een onmisbare cofactor voor het enzym pyruvaatdehydrogenase, dat pyruvaat omzet in acetyl-CoA voor de citroenzuurcyclus. Zonder voldoende thiamine kan het lichaam koolhydraten niet efficiënt omzetten in bruikbare energie (ATP). Dit leidt tot vermoeidheid, spierzwakte en een verminderd uithoudingsvermogen. Vooral bij een koolhydraatrijk dieet is de behoefte aan vitamine B1 verhoogd.

🧠

Zenuwstelsel

Vitamine B1 speelt een cruciale rol bij de prikkeloverdracht in zenuwen en het onderhoud van de myelineschede, de beschermlaag rondom zenuwvezels. Thiamine is ook betrokken bij de synthese van neurotransmitters zoals acetylcholine, die essentieel zijn voor geheugen en concentratie. Een tekort kan leiden tot perifere neuropathie, tintelingen en gevoelloosheid in handen en voeten.

❤

Hartfunctie

Thiamine is belangrijk voor het normaal functioneren van de hartspier. Bij een ernstig tekort kan zogenaamde ‘natte beriberi’ ontstaan, waarbij het hart onvoldoende bloed rondpompt en vocht zich ophoopt in de weefsels. Onderzoek toont aan dat een aanzienlijk deel van patiënten met hartfalen suboptimale thiaminespiegels heeft, wat de hartfunctie verder kan verslechteren.

Waar zit vitamine B1 in?

Vitamine B1 komt vooral voor in volkorenproducten, varkensvlees, zaden en peulvruchten. Bewerking en verhitting van voedsel kan het thiaminegehalte verlagen.

Bron Hoeveelheid Categorie
Zonnebloempitten 1,48 mg / 100 g Plantaardig
Varkensvlees 0,80 mg / 100 g Dierlijk
Bruine rijst 0,40 mg / 100 g Plantaardig
Groene erwten 0,27 mg / 100 g Plantaardig
Volkoren tarwebrood 0,25 mg / 100 g Plantaardig
Zalm 0,23 mg / 100 g Dierlijk

Symptomen van een vitamine B1 tekort

  • Vermoeidheid en algehele zwakte
  • Tintelingen en gevoelloosheid in handen en voeten (perifere neuropathie)
  • Geheugenproblemen en verwardheid
  • Hartkloppingen en kortademigheid
  • Spierpijn en krampen
  • Verminderde eetlust en gewichtsverlies

Risicogroepen

  • Overmatig alcoholgebruik
  • Ouderen met eenzijdig dieet
  • Na bariatrische chirurgie
  • Chronisch hartfalen
In Nederland komt een klinisch vitamine B1-tekort vooral voor bij mensen met alcoholmisbruik en ouderen in zorginstellingen. Subclinische tekorten worden geschat bij 10–15% van de ouderen en bij een aanzienlijk deel van patiënten met hartfalen.

Aanbevolen inname

ADH volwassenen
1,1 mg
per dag
Therapeutisch
25–100 mg
per dag onder begeleiding
Bovengrens
Geen
wateroplosbaar, overmaat uitgescheiden
Bij ernstig tekort (Wernicke-encefalopathie) wordt thiamine intraveneus toegediend in hoge doses. Orale supplementen worden goed verdragen. Bij alcoholproblematiek is een hogere dosering vaak noodzakelijk.

Bloedwaarden interpreteren

Marker: Thiamine in volbloed — eenheid: nmol/L
Tekort
Onvold.
Adequaat
Optimaal
Hoog
< 70 70–100 70–100 100–200 > 200
Referentierange
70–200 nmol/L
Optimale range
100–200 nmol/L
Tekort bij
< 70 nmol/L
Eenheid
nmol/L
Wanneer testen? Bij onverklaarde vermoeidheid, neuropathie, geheugenproblemen, hartfalen of bij risicofactoren zoals alcoholmisbruik.

Interacties met medicijnen & voedingsstoffen

⚠ Medicijn-interacties

Remmend

Furosemide en andere lisdiuretica

Lisdiuretica verhogen de uitscheiding van thiamine via de nieren, waardoor het risico op een tekort toeneemt, vooral bij langdurig gebruik.

Remmend

5-fluorouracil (chemotherapie)

Dit chemotherapeuticum remt het enzym thiaminekinase, waardoor thiamine niet goed geactiveerd kan worden in het lichaam.

✓ Synergieën met voedingsstoffen

Synergie

Magnesium

Magnesium is nodig voor de omzetting van thiamine naar de actieve vorm thiaminepyrofosfaat (TPP). Bij magnesiumtekort kan thiamine niet optimaal functioneren.

Synergie

Andere B-vitamines (B2, B3, B6)

De B-vitamines werken nauw samen in de energiestofwisseling. Een tekort aan één B-vitamine kan de werking van de andere negatief beïnvloeden. Gecombineerde suppletie is daarom vaak effectiever.

Belangrijkste studies

Thiamine-suppletie bij hartfalen

Een systematische review toonde aan dat thiamine-suppletie bij patiënten met hartfalen de linkerventrikelejectiefractie significant verbeterde. Het effect was het grootst bij patiënten die lisdiuretica gebruikten en een bewezen tekort hadden.

DiNicolantonio JJ, et al. Congest Heart Fail. 2013;19(4):214-222. DOI →

Thiamine en diabetische neuropathie

Onderzoek laat zien dat benfotiamine, een vetoplosbare vorm van thiamine, zenuwschade bij diabetespatiënten kan verminderen door het blokkeren van schadelijke biochemische routes die door hoge bloedsuikerspiegels worden geactiveerd.

Stracke H, et al. Exp Clin Endocrinol Diabetes. 2008;116(10):600-605. DOI →

Hulp nodig bij vitamine B1?

Een orthomoleculair therapeut kan uw bloedwaarden beoordelen en een persoonlijk suppletieadvies opstellen.

Therapeut zoeken →
Disclaimer: De informatie op deze pagina is bedoeld ter educatie en vervangt geen medisch advies. Raadpleeg altijd een gekwalificeerde therapeut of arts voordat u begint met supplementatie, vooral bij hogere doseringen. Bronnen en referenties zijn zorgvuldig geselecteerd maar de wetenschap ontwikkelt zich continu.