Wat is de aanbevolen dosering van valeriaan?

De therapeutische dosering van valeriaan is 300–900 mg wortelextract/dag (voor slaap: 300–600 mg, 30–120 min voor bedtijd). Effect bouwt op over 2–4 weken bij dagelijks gebruik. Niet bedoeld als snel werkend slaapmiddel.

Heeft valeriaan bijwerkingen of interacties?

Valeriaan kan interacties hebben met: Benzodiazepinen, Andere sedativa en slaapmiddelen, Alcohol. Additief sederend effect.

Valeriaan: slaap, GABA en ontspanning

Functies en werkingsmechanismen

Waar wordt valeriaan voor gebruikt?

☘

Slaapverbetering via GABA-modulatie

Valeriaan verbetert de slaapkwaliteit via meerdere GABA-erge mechanismen: valeriaanzuur versterkt de respons van GABA-A-receptoren, remt het enzym GABA-transaminase (waardoor GABA-afbraak vertraagt) en verhoogt de GABA-afgifte uit zenuwuiteinden. Klinische studies tonen een verbetering van de subjectieve slaapkwaliteit, kortere inslaaptijd en diepere slaap. Het effect bouwt op over 2–4 weken en is het sterkst bij milde tot matige slapeloosheid.

⚙

Angstvermindering en ontspanning

Via dezelfde GABA-erge mechanismen heeft valeriaan een anxiolytisch (angstverlichtend) effect. Het vermindert de nervositeit, spanning en piekeren zonder de sufheid en cognitieve bijwerkingen die bij benzodiazepinen voorkomen. Studies bij patiënten met gegeneraliseerde angststoornis tonen significante verbetering op angstschalen. Valeriaan wordt ook ingezet bij examenstress, faalangst en prestatie-angst.

☤

Spierontspanning

Valeriaan heeft een mild spasmolytisch (spierverlappend) effect op gladde en dwarsgestreepte spieren. Het wordt traditioneel gebruikt bij menstruatiekrampen, spijsverteringskrampen en spierspanning door stress. Het mechanisme verloopt deels via GABA-erge effecten op het ruggenmerg en deels via directe spasmolytische werking op gladde spiercellen.

Bronnen en vormen

Hoe valeriaan te verkrijgen

Valeriaan werkt primair via het GABA-erge systeem: het versterkt de binding van GABA aan GABA-A-receptoren en remt de heropname en afbraak van GABA, de belangrijkste remmende neurotransmitter in het centraal zenuwstelsel. In Duitsland is valeriaan officieel goedgekeurd voor de behandeling van slaapstoornissen en nervositeit.

Bron / vorm	Gehalte	Type
Valeriaan wortelextract (gestandaardiseerd)	0,8% valeriaanzuur, 300–600 mg per dosis	Supplement
Valeriaan wortelpoeder	2–3 g per dosis (als capsule of thee)	Kruid
Valeriaan tincture (1:5)	3–5 mL, 30 min voor het slapengaan	Kruid
Valeriaan thee	2–3 g wortel per kopje, 15 min trekken	Kruid

Indicaties

Wanneer valeriaan gebruiken?

Inslaapproblemen en doorslaaprproblemen
Innerlijke onrust en nervositeit
Verhoogde spierspanning door stress
Piekeren en moeite met afschakelen
Lichte angstklachten

Doelgroepen

Valeriaan is geen essentiële voedingsstof. Slaapproblemen treffen circa 1,5 miljoen Nederlanders, 1 op de 10 volwassenen gebruikt slaap- of kalmeringsmiddelen en angstklachten komen voor bij 15–20% van de bevolking.

Dosering

Aanbevolen dosering

Standaard

Geen ADH vastgesteld

Therapeutisch

300–900 mg wortelextract/dag (voor slaap: 300–600 mg, 30–120 min voor bedtijd)

Bovengrens

Geen formele bovengrens; doses tot 1800 mg/dag gebruikt in studies

Effect bouwt op over 2–4 weken bij dagelijks gebruik. Niet bedoeld als snel werkend slaapmiddel. Combinatie met hop en/of citroenmelisse versterkt het slaapbevorderende effect. Niet abrupt stoppen na langdurig gebruik (geleidelijk afbouwen). Kan overdag slaperigheid geven bij gevoelige personen.

Labwaarden

Relevante laboratoriumwaarden

Marker(s): Slaapregistratie (polysomnografie), cortisol avondspiegel, GABA (plasma) — eenheid: uren (slaaptijd), nmol/L (cortisol)

Referentierange

Slaapefficiëntie: > 85%; inslaaptijd: < 30 min; avondcortisol: < 150 nmol/L

Optimale range

Slaapefficiëntie: > 90%; inslaaptijd: < 20 min

Deficiënt bij

N.v.t.

Eenheid

uren (slaaptijd), nmol/L (cortisol)

Wanneer testen? Bij chronische slapeloosheid, ter evaluatie van slaapkwaliteit, of als baseline bij slaaptherapie.

Interacties

Interacties met medicijnen & voedingsstoffen

⚠ Medicijn-interacties

Synergie

Benzodiazepinen (diazepam, oxazepam)

Additief sederend effect. Combinatie kan overmatige sedatie veroorzaken. Bij afbouw van benzodiazepinen kan valeriaan als bridge fungeren, maar onder therapeutische begeleiding.

Synergie

Andere sedativa en slaapmiddelen

Versterkt het sedatieve effect van zopiclon, melatonine en antihistaminica. Dosisaanpassing kan nodig zijn.

Synergie

Alcohol

Alcohol en valeriaan versterken elkaars sedatieve werking. Combinatie vermijden.

✓ Synergisten met voedingsstoffen

Synergie

Magnesium

Magnesium is een natuurlijke GABA-agonist. Combinatie met valeriaan versterkt de ontspannende en slaapbevorderende werking.

Synergie

L-theanine

L-theanine verhoogt alfa-hersengolven en GABA. Synergetisch kalmerend effect met valeriaan zonder sufheid.

Synergie

Melatonine

Melatonine reguleert het circadiaan ritme, valeriaan bevordert de slaapkwaliteit. Complementaire mechanismen voor slaapondersteuning.

Wetenschappelijk onderzoek

Belangrijkste studies

Valeriaan versus oxazepam bij insomnie

Een gerandomiseerde, dubbelblinde studie bij 202 patiënten met niet-organische insomnie vergeleek valeriaan-extract (600 mg/dag) met oxazepam (10 mg/dag) gedurende 6 weken. Beide behandelingen verbeterden de slaapkwaliteit vergelijkbaar (PSQI-daling van 4,4 vs. 4,2 punten). Valeriaan gaf echter significant minder bijwerkingen en geen rebound-insomnie bij staken.

Ziegler G, et al. Efficacy and tolerability of valerian extract LI 156 compared with oxazepam in the treatment of non-organic insomnia. Eur J Med Res. 2002;7(11):480-486. DOI →

Valeriaanzuur en GABA-A-receptorbinding

Farmacologisch onderzoek toonde aan dat valeriaanzuur een potente modulator is van GABA-A-receptoren, met een werkingsmechanisme dat lijkt op dat van benzodiazepinen maar via een andere bindingsplaats. Het verhoogt de chloride-instroom en versterkt de remmende neurotransmissie, wat de kalmerende en slaapbevorderende effecten verklaart.

Benke D, et al. GABA A receptors as in vivo substrate for the anxiolytic action of valerenic acid, a major constituent of valerian root extracts. Neuropharmacology. 2009;56(1):174-181. DOI →

Hulp nodig bij valeriaan?

Een orthomoleculair therapeut kan uw klachten beoordelen en een persoonlijk advies opstellen op basis van labwaarden.

Therapeut zoeken →

Disclaimer: De informatie op deze pagina is bedoeld ter educatie en vervangt geen medisch advies. Raadpleeg altijd een gekwalificeerde therapeut of arts voordat u begint met supplementatie, vooral bij hogere doseringen of gelijktijdig medicijngebruik. Bronnen en referenties zijn zorgvuldig geselecteerd maar de wetenschap ontwikkelt zich continu.