Wat is de aanbevolen dosering van mariadistel (silymarin)?

De therapeutische dosering van mariadistel (silymarin) is 200–600 mg silymarin/dag, verdeeld over 2-3 doses. Standaard extract bevat 70-80% silymarin. Fosfatidylcholine-complexen (Siliphos, Silipide) hebben een 4-10x hogere biobeschikbaarheid.

Heeft mariadistel (silymarin) bijwerkingen of interacties?

Mariadistel (silymarin) kan interacties hebben met: Paracetamol, CYP3A4-substraten, Metformine. Silymarin beschermt tegen paracetamol-geïnduceerde leverschade door glutathion te verhogen.

Mariadistel (silymarin): leverbescherming en detox

Functies en werkingsmechanismen

Waar wordt mariadistel voor gebruikt?

☘

Leverbescherming (hepatoprotectie)

Silymarin beschermt levercellen op meerdere niveaus. Het stabiliseert celmembranen door zich te binden aan de buitenkant van hepatocyten, waardoor toxinen zoals het dodelijke gif van de groene knolamaniet (Amanita phalloides) niet kunnen binnendringen. Daarnaast stimuleert silibinine de eiwitsynthese in levercellen via activatie van RNA-polymerase I, wat de regeneratie van beschadigde levercellen bevordert. In klinische settings wordt intraveneus silibinine gebruikt als tegengif bij vergiftiging met knolamanieten.

⚙

Detox-ondersteuning en fase-I/II enzymen

Mariadistel ondersteunt de leverdetoxificatie door de activiteit van fase-II-detoxificatie-enzymen te verhogen, met name glutathion-S-transferase (GST). Het verhoogt de intracellulaire glutathionspiegel in de lever met tot 35%, waardoor de capaciteit om toxinen, medicijnen en metabole afvalstoffen te neutraliseren significant toeneemt. Dit maakt mariadistel waardevol bij medicijnbelasting, alcoholgebruik en blootstelling aan milieutoxinen.

☤

Antioxidante en anti-inflammatoire werking

Silymarin is een krachtige antioxidant die vrije radicalen neutraliseert en lipidperoxidatie in levermembranen remt. Het onderdrukt de NF-κB-signaleringsroute, vermindert de productie van pro-inflammatoire cytokinen en remt de activatie van stellaatcellen in de lever — het celtype dat verantwoordelijk is voor leverfibrose. Daarmee kan silymarin de progressie van chronische leverontsteking naar cirrose vertragen.

☼

Metabole effecten en bloedsuikerregulatie

Recent onderzoek toont dat silymarin ook gunstige effecten heeft op de bloedsuiker- en vethuishouding. Bij patiënten met diabetes type 2 en leverproblemen verlaagt silymarin de nuchtere bloedsuiker, HbA1c en triglyceriden. Het mechanisme verloopt via verbetering van de insulinegevoeligheid in de lever en remming van gluconeogenese. Dit maakt mariadistel een interessante aanvulling bij metabool syndroom met leverbelasting.

Bronnen en vormen

Hoe mariadistel te verkrijgen

Het werkingsmechanisme berust op drie pijlers: bescherming van levercelmembranen, stimulatie van levercelregeneratie en krachtige antioxidante activiteit..

Bron / vorm	Gehalte	Type
Mariadistelzaad-extract (gestandaardiseerd)	70–80% silymarin (waarvan 40–65% silibinine)	Supplement
Silibinine-fosfatidylcholine complex (Siliphos)	verbeterde biobeschikbaarheid (4–10x hoger)	Supplement
Mariadistelzaden (heel)	1,5–3% silymarin (laag gehalte)	Kruid
Mariadistelthee	beperkte extractie van silymarin (slecht wateroplosbaar)	Kruid

Indicaties

Wanneer mariadistel gebruiken?

Leverbelasting (verhoogde ALAT/ASAT)
Vermoeidheid en een vol gevoel in de rechter bovenbuik
Verhoogde gevoeligheid voor alcohol en medicijnen
Huidproblemen gerelateerd aan verminderde detoxfunctie
Verhoogde leverenzymen na medicijngebruik

Doelgroepen

Mariadistel is geen essentiële voedingsstof. De indicaties zijn echter zeer relevant: naar schatting 25% van de Nederlandse volwassenen heeft niet-alcoholische leververvetting (NAFLD) en 80% van de bevolking gebruikt regelmatig medicijnen die de lever belasten.

Dosering

Aanbevolen dosering

Standaard

Geen ADH vastgesteld

Therapeutisch

200–600 mg silymarin/dag, verdeeld over 2-3 doses

Bovengrens

Geen formele bovengrens; doses tot 2100 mg/dag goed verdragen

Standaard extract bevat 70-80% silymarin. Fosfatidylcholine-complexen (Siliphos, Silipide) hebben een 4-10x hogere biobeschikbaarheid. Innemen 30 minuten voor de maaltijd op een lege maag. Bij acute leverschade worden hogere doses gebruikt. Kuur van minimaal 8-12 weken voor optimaal effect.

Labwaarden

Relevante laboratoriumwaarden

Marker(s): ALAT (GPT), ASAT (GOT), gamma-GT, alkalisch fosfatase — eenheid: U/L

Referentierange

ALAT: < 45 U/L (mannen), < 34 U/L (vrouwen); gamma-GT: < 55 U/L (mannen), < 38 U/L (vrouwen)

Optimale range

ALAT: 10–26 U/L; gamma-GT: < 30 U/L

Deficiënt bij

N.v.t. (leverenzymen, geen voedingsstofmarker)

Eenheid

U/L

Wanneer testen? Bij vermoeidheid, rechter bovenbuikklachten, medicijngebruik, alcoholconsumptie, of als monitoring bij mariadistelsuppletie.

Interacties

Interacties met medicijnen & voedingsstoffen

⚠ Medicijn-interacties

Synergie

Paracetamol

Silymarin beschermt tegen paracetamol-geïnduceerde leverschade door glutathion te verhogen. Gunstige interactie, maar geen vervangingsmiddel bij overdosering.

Let op

CYP3A4-substraten (diverse medicijnen)

Silymarin kan CYP3A4 licht remmen, waardoor bloedspiegels van bepaalde medicijnen kunnen stijgen. Klinisch meestal niet relevant bij standaarddoseringen.

Synergie

Metformine

Silymarin kan de bloedsuikerverlagende werking van metformine versterken. Glucosemonitoring aanbevolen.

✓ Synergisten met voedingsstoffen

Synergie

N-acetylcysteïne (NAC)

NAC is een directe glutathionprecursor. Samen met silymarin wordt de leverdetoxcapaciteit maximaal ondersteund.

Synergie

Alfa-liponzuur (ALA)

ALA regenereert glutathion en werkt synergistisch met silymarin bij leverbescherming en antioxidante ondersteuning.

Synergie

Selenium

Selenium is cofactor van glutathionperoxidase. Combinatie met silymarin versterkt het antioxidante leverbescherming.

Wetenschappelijk onderzoek

Belangrijkste studies

Silymarin bij niet-alcoholische leververvetting (NAFLD)

Een gerandomiseerde, dubbelblinde studie bij 99 patiënten met NAFLD toonde dat silymarin (700 mg/dag, 24 weken) de leverenzymen ALAT en ASAT significant verlaagde en de leververvetting (gemeten via echografie) verminderde vergeleken met placebo.

Solhi H, et al. Silymarin in treatment of non-alcoholic steatohepatitis. Caspian J Intern Med. 2014;5(1):9-12. DOI →

Silymarin verhoogt glutathionspiegels in de lever

Onderzoek toonde aan dat silymarin de intracellulaire glutathionconcentratie in de lever met 35% verhoogt bij patiënten met alcoholische leverziekte. Glutathion is het belangrijkste intracellulaire antioxidant en essentieel voor de fase-II-detoxificatie.

Valenzuela A, et al. Selectivity of silymarin on the increase of the glutathione content. Planta Med. 1989;55(5):420-422. DOI →

Hulp nodig bij mariadistel?

Een orthomoleculair therapeut kan uw klachten beoordelen en een persoonlijk advies opstellen op basis van labwaarden.

Therapeut zoeken →

Disclaimer: De informatie op deze pagina is bedoeld ter educatie en vervangt geen medisch advies. Raadpleeg altijd een gekwalificeerde therapeut of arts voordat u begint met supplementatie, vooral bij hogere doseringen of gelijktijdig medicijngebruik. Bronnen en referenties zijn zorgvuldig geselecteerd maar de wetenschap ontwikkelt zich continu.