Home › Kennisbank › Lysine
Essentieel Lys

L-Lysine

L-Lysine is een essentieel aminozuur dat het lichaam niet zelf kan synthetiseren. Het speelt een cruciale rol bij de opbouw van collageen, het belangrijkste structuureitwit van huid, botten, pezen en bloedvaten. Lysine staat ook bekend om zijn antivirale eigenschappen tegen het herpes-simplexvirus en ondersteunt de calciumopname in de darm. In de orthomoleculaire praktijk wordt lysine ingezet bij terugkerende koortslip, bindweefselproblematiek en bij de ondersteuning van de botgezondheid.

lysine Lys L-lysine HCl

Waar is Lysine goed voor?

⚙

Collageensynthese en bindweefsel

Lysine is een essentiële bouwsteen voor collageen, het meest voorkomende eiwit in het menselijk lichaam. Samen met vitamine C en proline wordt lysine gehydroxyleerd tot hydroxylysine, dat cruciaal is voor de cross-linking van collageenvezels. Zonder voldoende lysine kan het lichaam geen stevig collageen vormen, wat gevolgen heeft voor wondgenezing, huidelasticiteit en de gezondheid van pezen en bloedvaten.

☤

Antivirale werking (herpes-simplex)

Lysine remt de vermeerdering van het herpes-simplexvirus door te concurreren met arginine, een aminozuur dat het virus nodig heeft voor zijn replicatie. Een hoge lysine/arginine-ratio in de voeding en via suppletie kan de frequentie, ernst en duur van herpesuitbraken verminderen. Dit maakt lysine tot een van de meest gebruikte supplementen bij terugkerende koortslip en genitale herpes.

⚛

Calciumopname en botgezondheid

Lysine bevordert de opname van calcium in de darm en vermindert het calciumverlies via de nieren. Hierdoor draagt het indirect bij aan de botgezondheid en kan het een ondersteunende rol spelen bij de preventie van osteoporose, met name in combinatie met calcium- en vitamine D-suppletie.

⚖

Carnitinesynthese

Samen met methionine is lysine een precursor van L-carnitine, een verbinding die essentieel is voor het transport van vetzuren naar de mitochondriën voor energieproductie. Een adequate lysine-inname is daarom ook belangrijk voor de vetstofwisseling en het energiemetabolisme.

Waar zit Lysine in?

VoedingsmiddelHoeveelheidCategorie
Kipfilet2100 mg per 100 gDierlijk
Rundvlees2000 mg per 100 gDierlijk
Parmezaanse kaas3306 mg per 100 gDierlijk
Linzen (gekookt)630 mg per 100 gPlantaardig
Sojabonen (gekookt)580 mg per 100 gPlantaardig
Eieren912 mg per 100 gDierlijk
Quinoa (gekookt)239 mg per 100 gPlantaardig

Symptomen van een tekort

  • Vermoeidheid en spierzwakte
  • Trage wondgenezing
  • Haaruitval
  • Terugkerende herpesuitbraken
  • Concentratiestoornissen
  • Bloedarmoede

Risicogroepen

  • Veganisten en mensen met een laag-eiwitdieet (lysine is limiterend in granen)
  • Sporters met hoge eiwitbehoefte
  • Ouderen met verminderde eiwitinname
  • Personen met frequente herpesuitbraken
Klinische lysinetekorten zijn in westerse landen ongewoon bij een gemengd voedingspatroon, maar suboptimale innames komen voor bij strikte veganisten die weinig peulvruchten consumeren. Lysine is het limiterend aminozuur in granen, waardoor bevolkingsgroepen die vooral op granen vertrouwen een hoger risico lopen.

Aanbevolen inname

ADH / RDA
30 mg per kg lichaamsgewicht per dag (WHO-aanbeveling; ca. 2100 mg voor 70 kg)
aanbevolen dagelijkse inname
Therapeutisch
1000–3000 mg per dag (bij herpes, wondgenezing of collageen-ondersteuning)
per dag
Bovengrens
Geen officiële bovengrens; doseringen tot 3 g per dag worden als veilig beschouwd
maximale inname
Bij herpesprofylaxe wordt een onderhoudsdosering van 500–1000 mg per dag aanbevolen, opgehoogd tot 3000 mg per dag bij een actieve uitbraak. Verdeel de inname over de dag. Vermijd gelijktijdig hoge inname van arginine-rijke voedingsmiddelen (noten, chocolade) bij herpesgevoeligheid.

Bloedwaarden beoordelen

Marker: Plasma lysine — eenheid: µmol/L
Tekort
Suboptimaal
Optimaal
< 120 µmol/L 120–250 µmol/L 150–220 µmol/L
Referentierange
120–250 µmol/L µmol/L
Optimale range
150–220 µmol/L µmol/L
Tekort bij
< 120 µmol/L µmol/L
Eenheid
µmol/L
Wanneer testen? Bij terugkerende herpes-infecties, trage wondgenezing, vermoeidheid bij eiwitarme voeding, of bij vermoeden van een aminozuurstoornis

Interacties met medicijnen & voedingsstoffen

⚠ Medicijn-interacties

Remmend

Aminoglycoside-antibiotica (gentamicine)

Hoge doseringen lysine kunnen in theorie het nefrotoxische risico van aminoglycosiden versterken. Monitor de nierfunctie bij gelijktijdig gebruik.

Synergie

Calciumsupplementen

Lysine verhoogt de calciumopname. Bij gelijktijdig gebruik kan dit therapeutisch benut worden, maar houd rekening met de totale calciuminname.

✓ Synergieën met voedingsstoffen

Synergie

Vitamine C

Vitamine C is essentieel voor de hydroxylering van lysine in collageen. Gecombineerde inname versterkt de collageensynthese en wondgenezing aanzienlijk.

Remmend

Arginine

Lysine en arginine concurreren om dezelfde transporters. Een hoge arginine-inname kan het antivirale effect van lysine verminderen bij herpesgevoeligheid.

Synergie

IJzer

Lysine bevordert de opname van ijzer uit de darm, wat therapeutisch benut kan worden bij ijzergebrek, vooral in combinatie met vitamine C.

Belangrijkste studies

Lysine en herpespreventie

Een dubbelblind, placebo-gecontroleerd onderzoek bij 52 deelnemers toonde aan dat dagelijks 1000 mg L-lysine de frequentie van herpesrecidieven significant verminderde en de hersteltijd verkortte vergeleken met placebo over een periode van 12 maanden.

Griffith RS, et al. Dermatologica. 1987;175(4):183-190. DOI →

Lysine en calciummetabolisme

Onderzoek toonde aan dat L-lysine-suppletie de intestinale calciumabsorptie verhoogt en het renale calciumverlies vermindert, wat suggestief is voor een beschermend effect op de botmassa, met name bij postmenopauzale vrouwen.

Civitelli R, et al. Nutrition. 1992;8(6):400-405. DOI →

Wilt u weten of u voldoende lysine binnenkrijgt?

Een orthomoleculair therapeut kan uw lysine-status beoordelen en een persoonlijk suppletieadvies opstellen.

Therapeut zoeken →
Disclaimer: De informatie op deze pagina is bedoeld ter educatie en vervangt geen medisch advies. Raadpleeg altijd een gekwalificeerde therapeut of arts voordat u begint met supplementatie. Bronnen en referenties zijn zorgvuldig geselecteerd maar de wetenschap ontwikkelt zich continu.