Home › Kennisbank › Carnitine
Voorwaardelijk essentieel Car

L-Carnitine

L-Carnitine is een aminozuurachtige verbinding die het lichaam zelf aanmaakt uit lysine en methionine, maar die onder bepaalde omstandigheden onvoldoende wordt geproduceerd. De primaire functie van carnitine is het transport van langketenige vetzuren naar de mitochondriën, waar ze worden verbrand voor energie. Het hart, dat 70% van zijn energie uit vetzuren haalt, is bijzonder afhankelijk van carnitine. In de orthomoleculaire praktijk wordt carnitine ingezet bij vermoeidheid, hartproblematiek, sportprestaties, mannelijke vruchtbaarheid en cognitieve ondersteuning (als acetyl-L-carnitine).

carnitine Car acetyl-L-carnitine (ALCAR) carnitine tartaraat

Waar is Carnitine goed voor?

⚙

Vetzuurtransport en energieproductie

Carnitine is essentieel voor het transport van langketenige vetzuren over de binnenste mitochondriale membraan via het carnitine-palmitoyltransferase (CPT) systeem. Zonder carnitine kunnen deze vetzuren niet verbrand worden voor ATP-productie. Dit maakt carnitine onmisbaar voor de energiehuishouding van organen die sterk afhankelijk zijn van vetzuuroxidatie, zoals het hart, de skeletspieren en de nieren.

☤

Hartfunctie en cardiovasculaire bescherming

Het hart haalt circa 70% van zijn energie uit de verbranding van vetzuren, waarvoor carnitine onmisbaar is. Bij hartfalen, ischemie en na een hartinfarct zijn de carnitinespiegels in het hartweefsel vaak verlaagd. Suppletie met carnitine (of propionyl-L-carnitine) kan de hartfunctie, inspanningstolerantie en overleving verbeteren bij hartfalen en angina pectoris.

⚛

Mannelijke vruchtbaarheid

Carnitine is in hoge concentraties aanwezig in de epididymis en zaadvloeistof, waar het essentieel is voor de rijping, motiliteit en energievoorziening van zaadcellen. Klinische studies tonen aan dat L-carnitine en acetyl-L-carnitine de spermabeweeglijkheid, het spermaaantal en de morfologie kunnen verbeteren bij mannen met subfertiliteit.

⚖

Cognitieve functie (acetyl-L-carnitine)

Acetyl-L-carnitine (ALCAR) passeert de bloed-hersenbarrière en ondersteunt de energieproductie in neuronen, de acetylcholinesynthese en de bescherming tegen oxidatieve neurodegeneratie. ALCAR wordt onderzocht bij milde cognitieve achteruitgang, perifere neuropathie en als add-on bij depressie.

Waar zit Carnitine in?

VoedingsmiddelHoeveelheidCategorie
Lamsvlees190 mg per 100 gDierlijk
Rundvlees (biefstuk)95 mg per 100 gDierlijk
Varkensvlees28 mg per 100 gDierlijk
Kipfilet8 mg per 100 gDierlijk
Melk (vol)4 mg per 100 gDierlijk
Avocado2 mg per 100 gPlantaardig
Volkoren brood0,4 mg per 100 gPlantaardig

Symptomen van een tekort

  • Vermoeidheid en spierzwakte
  • Verminderde inspanningstolerantie
  • Hartklachten (cardiomyopathie bij ernstig tekort)
  • Gewichtstoename en moeilijk afvallen
  • Verminderde mannelijke vruchtbaarheid
  • Spierkrampen na inspanning

Risicogroepen

  • Veganisten en vegetariërs (zeer lage inname via voeding)
  • Patiënten met hartfalen of nierdialyse
  • Mensen die valproaat of andere carnitine-depleterende medicijnen gebruiken
  • Ouderen (verminderde endogene synthese)
  • Kinderen met primaire carnitinedeficiëntie
Primaire carnitinedeficiëntie is een zeldzame genetische aandoening (1:40.000–1:120.000). Secundaire tekorten komen vaker voor, met name bij dialysepatiënten (40–70%), gebruikers van valproaat en bij veganisten die gemiddeld 75% lagere plasmaspiegels hebben dan omnivoren.

Aanbevolen inname

ADH / RDA
Geen officiële ADH; geschatte inname via een omnivoor dieet: 60–180 mg per dag
aanbevolen dagelijkse inname
Therapeutisch
500–3000 mg per dag (afhankelijk van indicatie; ALCAR 500–2000 mg)
per dag
Bovengrens
Geen officiële bovengrens; doseringen tot 6 g per dag zijn onderzocht
maximale inname
Kies de juiste carnitine-vorm voor het doel: L-carnitine of carnitine-tartaraat voor energie en hart, acetyl-L-carnitine (ALCAR) voor cognitie en neuropathie, propionyl-L-carnitine voor perifere doorbloeding. De opname van orale L-carnitine is circa 15‘20%. Neem het bij de maaltijd in.

Bloedwaarden beoordelen

Marker: Plasma vrij carnitine en acylcarnitineprofiel — eenheid: µmol/L
Tekort
Suboptimaal
Optimaal
< 20 µmol/L (vrij carnitine) 25–50 µmol/L (vrij carnitine) 30–45 µmol/L
Referentierange
25–50 µmol/L (vrij carnitine) µmol/L
Optimale range
30–45 µmol/L µmol/L
Tekort bij
< 20 µmol/L (vrij carnitine) µmol/L
Eenheid
µmol/L
Wanneer testen? Bij onverklaarde vermoeidheid, spierzwakte, hartproblemen, bij valproaatgebruik, vruchtbaarheidsproblemen of bij veganistisch dieet

Interacties met medicijnen & voedingsstoffen

⚠ Medicijn-interacties

Remmend

Valproaat (anti-epilepticum)

Valproaat verlaagt de carnitinespiegels door verhoogde renale excretie en verminderde synthese. Suppletie met carnitine wordt aanbevolen bij langdurig valproaatgebruik.

Synergie

Acenocoumarol/warfarine

Carnitine kan het anticoagulante effect van coumarines versterken. Monitor de INR-waarden bij gelijktijdig gebruik.

Remmend

Schildklierhormonen

Hoge doseringen L-carnitine kunnen de werking van schildklierhormonen remmen door de nucleaire opname van T3 en T4 te verminderen.

✓ Synergieën met voedingsstoffen

Synergie

Coënzym Q10

CoQ10 en carnitine werken synergetisch in de mitochondriale energieketen: carnitine transporteert de vetzuren, CoQ10 is nodig voor de elektronentransportketen.

Synergie

Alpha-liponzuur

Alpha-liponzuur en ALCAR versterken elkaars mitochondriale bescherming en worden gecombineerd bij anti-ageing en neuroprotectie-protocollen.

Synergie

Vitamine C

Vitamine C is een cofactor bij de endogene carnitinesynthese uit lysine en methionine. Een vitamine C-tekort kan de carnitineproductie verminderen.

Belangrijkste studies

Carnitine en mortaliteit na hartinfarct

Een meta-analyse van 13 studies met 3629 patiënten toonde aan dat L-carnitinesuppletie na een acuut myocardinfarct de totale mortaliteit met 27% verlaagde, de ventriculaire aritmieën met 65% verminderde en angina-klachten significant verlichtte.

DiNicolantonio JJ, et al. Mayo Clin Proc. 2013;88(6):544-551. DOI →

Carnitine en mannelijke vruchtbaarheid

Een gerandomiseerde studie bij 100 subfertiele mannen toonde aan dat de combinatie van L-carnitine (2 g/dag) en acetyl-L-carnitine (1 g/dag) gedurende 6 maanden de spermamotiliteit significant verbeterde en het zwangerschapspercentage verhoogde.

Lenzi A, et al. Fertil Steril. 2004;81(6):1578-1584. DOI →

Benieuwd of carnitine-suppletie bij uw situatie past?

Een orthomoleculair therapeut kan uw carnitine-status beoordelen en een persoonlijk suppletieadvies opstellen.

Therapeut zoeken →
Disclaimer: De informatie op deze pagina is bedoeld ter educatie en vervangt geen medisch advies. Raadpleeg altijd een gekwalificeerde therapeut of arts voordat u begint met supplementatie. Bronnen en referenties zijn zorgvuldig geselecteerd maar de wetenschap ontwikkelt zich continu.